ਪੰਜਾਬ, ਜਿਸ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਸਤਾਨਾਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅੱਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮੋੜ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਬੇਵਸੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੈਣਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅਕਸਰ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਸਾਡੀ ਜੀਵਨ-ਜੁਗਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ:
"ਜਿਤੁ ਪੀਤੈ ਮਤਿ ਦੂਰਿ ਹੋਇ ਬਰਲੁ ਪਵੈ ਵਿਚਿ ਆਇ ॥"
ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ! ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗੱਭਰੂ ਉਸੇ 'ਬਰਲ' (ਪਾਗਲਪਨ) ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਗੁਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਸੰਤਾਪ: ਡਰੋਨਾਂ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਹੇਠ ਮਰਦੀ ਜਵਾਨੀ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾਂ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜੂਹ ਵਿੱਚ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਰਾਤ ਦਾ ਸੰਨਾਟਾ ਡਰੋਨਾਂ ਦੀ ਘੂੰ-ਘੂੰ ਨਾਲ ਤਿੜਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਰੋਨ ਸਿਰਫ਼ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ 'ਚਿੱਟੇ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਖੇਪ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 2026 ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਬੈਠੇ ਆਕਾਵਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇੰਨੀ ਬੇਵੱਸ ਹੈ? ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਤਸਕਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਅਪਵਿੱਤਰ ਗਠਜੋੜ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ
ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਰਾਹੇ ਪਾਇਆ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਮਨ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਸ਼ਾ ਇੱਕ ਝੂਠੀ ਪਨਾਹਗਾਹ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਰੀ ਦੇ ਰਾਹ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਸੀ:
"ਬਾਬਾ ਹੋਰੁ ਖਾਣਾ ਖੁਸੀ ਖੁਆਰੁ ॥ ਜਿਤੁ ਖਾਧੈ ਤਨੁ ਪੀੜੀਐ ਮਨ ਮਹਿ ਚਲਹਿ ਵਿਕਾਰ ॥"
ਜਦੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹਿੱਲ ਗਈ ਹੈ। 'ਚਿੱਟਾ' ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਮੈਡੀਕਲ ਨਸ਼ੇ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਚਿਰਾਗ ਗੁੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੀ ਹੈ ਨਿਜਾਤ ਦਾ ਰਸਤਾ?
ਨਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕੋਹੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਡੰਡੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਥਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਮਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੜ੍ਹਨੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਦੋਸਤ ਬਣਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵੱਲ ਮੋੜਨਾ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਹੱਲ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾ:
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਾਹਰੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਹਮਲਾਵਰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਨਾ ਜਾਗੇ, ਤਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਮੁਆਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਆਓ ਅਸੀਂ ਉਸ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਹਿਕ ਫੈਲਾਈਏ।