ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ — ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ UGC Equity Regulations 2026 ਦੀ ਲਾਗੂਅਤ ’ਤੇ ਅੰਤਰਿਮ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ prima facie ਧੁੰਦਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਨਿਯਮ ਡਰ ਅਤੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟਿੱਪਣੀ ਰਹੀ:
“ਅਸੀਂ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਂਗ ਵੰਡ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾ ਹੋਣ।”
🔍 ਇਹ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ
ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਕੁਇਟੀ, ਮੇਰਿਟ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
⚖️ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
-
ਨਿਯਮ “ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ sweeping” ਹਨ
-
ਕਾਸਟ-ਅਧਾਰਿਤ ਭੇਦਭਾਵ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ
-
ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਥਾਗਤ ਵੰਡ (segregation) ਦਾ ਖਤਰਾ
-
ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਨਿਰਭਯ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂਸੰਗਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
📝 ਅੰਤਰਿਮ ਹੁਕਮ (Interim Order)
-
🔴 UGC Equity Regulations 2026 ’ਤੇ ਰੋਕ
-
✅ 2012 ਦੇ ਐਂਟੀ-ਡਿਸਕ੍ਰਿਮਿਨੇਸ਼ਨ ਨਿਯਮ ਜਾਰੀ
-
🔁 ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਮੁੜ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ
📌 UGC ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੀ
-
ਹਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਕੁਇਟੀ ਕਮੇਟੀ ਲਾਜ਼ਮੀ
-
ਕਾਸਟ-ਅਧਾਰਿਤ ਭੇਦਭਾਵ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
-
ਫਾਸਟ-ਟ੍ਰੈਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
-
ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ
🏛️ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੱਖ
-
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਨਿਯਮ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਲਈ ਨਹੀਂ
-
ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
-
ਵਿਵਾਦਿਤ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ ’ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ
🪧 ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਲਾਤ: ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
🔥 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
-
UP, ਬਿਹਾਰ, ਪੰਜਾਬ, MP ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
-
ABVP, NSUI, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਸਰਗਰਮ
-
ਮੰਗਾਂ: ਰੋਲਬੈਕ ਜਾਂ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ
🗣️ ਸਿਆਸੀ ਸੁਰ
-
MK Stalin ਵੱਲੋਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ
-
BJP ਅੰਦਰ “ਰਿਵਰਸ ਡਿਸਕ੍ਰਿਮਿਨੇਸ਼ਨ” ’ਤੇ ਚਿੰਤਾ
-
ਕਾਂਗਰਸ ਅੰਦਰ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
📊 ਵਿਵਾਦ ਕਿਉਂ ਭੜਕਿਆ
-
UGC ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਸਟ-ਅਧਾਰਿਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ 118% ਵਾਧਾ
-
ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰਿਟ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਖਤਰਾ
-
ਸਮਰਥਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੰਸ਼ੋਧਨਾਤਮਕ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
-
ਚਰਚਾ: ਇਕੁਇਟੀ ਵਿਰੁੱਧ ਅਤਿ-ਹਸਤਖੇਪ
⏭️ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਕੀ ਹੈ
🧾 ਸੰਪਾਦਕੀ ਨਿਸਕਰਸ਼
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਕੁਇਟੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ,
ਸਗੋਂ ਇਕੁਇਟੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਹੈ।