ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ | ਬੁੱਧਵਾਰ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਘੇਰਾ ਸਾਲ 2022 ਦੇ 26.5% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੁਣ 78% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਪ) ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
6,700 ਕਰੋੜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿਵੇਸ਼
ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਹਿਰਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ, ਪੱਕੀਕਰਨ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁੱਲ ₹6,700 ਕਰੋੜ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਲਗਭਗ 13,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਤੇ ਮੁਰੰਮਤ
- 18,349 ਪਾਣੀ ਦੇ ਖਾਲੇ ਦੁਬਾਰਾ ਚਾਲੂ
- 101 ਬੰਦ ਨਹਿਰਾਂ (545 ਕਿਮੀ) ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕੁਆਇਰ ਕੀਤੇ ਮੁੜ ਚਾਲੂ
ਟੇਲ-ਐਂਡ ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਾਣੀ
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1,446 ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਟੇਲ-ਐਂਡ (ਆਖਰੀ) ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਚਤ
ਨਹਿਰੀ ਸਿੰਚਾਈ ਵਧਣ ਨਾਲ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘੱਟੀ ਹੈ।
- ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ
ਪਹਿਲਾਂ: 61.48% ਪਾਣੀ ਖਿੱਚ
ਹੁਣ: ਲਗਭਗ 31%
ਕੇਂਦਰੀ ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ:
- ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭੂਗਰਭ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚ ਦਰ: 156.36%
- 153 ਵਿੱਚੋਂ 111 ਬਲਾਕ over-exploited
ਇਸ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 14-ਨੁਕਾਤੀ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਢੀ ਡੈਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੁਕੰਮਲ
25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਢੀ ਡੈਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ: ₹3,394.49 ਕਰੋੜ
- ਲਾਭ:
- ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
- ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਿਅਰਥ ਬਹਾਅ ਰੁਕੇਗਾ
KEY HIGHLIGHTS
- ਨਹਿਰੀ ਸਿੰਚਾਈ: 26.5% → 78%
- ਨਿਵੇਸ਼: ₹6,700 ਕਰੋੜ
- ਪਿੰਡ ਕਵਰੇਜ: 1,446
- ਬੰਦ ਨਹਿਰਾਂ ਮੁੜ ਚਾਲੂ: 101
- ਭੂਗਰਭ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚ ਵਿੱਚ ਘਟਾਅ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਗੇਮ-ਚੇਂਜਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਭੂਗਰਭ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।