ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ,
ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨੇ ਪਰਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਮਾਰਚ 2026 ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ‘ਆਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਮਾਰਕਿੰਗ’ (OSM) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਹਰਜੋਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਉਹਨਾਂ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਉੱਤਰ ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸਕੈਨ ਕਰਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ‘ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਧਿਆਪਕ ਹੁਣ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨੰਬਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ‘ਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕਾਪੀਆਂ ਚੈਕ ਕਰਨਗੇ। ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਰਾਹੀਂ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੋੜ-ਘਾਟ ਦੀਆਂ ਮੈਨੂਅਲ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਤੰਬਰ 2025 ਦੀਆਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਰੀਬ 23 ਹਜ਼ਾਰ ਉੱਤਰ ਪੱਤਰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੈਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 2026 ਲਈ ਉੱਤਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਫ਼ੇ ‘ਤੇ ਯੂਨੀਕ QR ਕੋਡ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਪੱਕੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੇੜਛਾੜ ਰੋਕੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ MATQ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰਾਂ ਦੀ GPS ਅਧਾਰਿਤ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਬਾਰਕੋਡ ਸਿਸਟਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਗੁਪਤ ਰਹੇ।
ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਧਾਰ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਤੇਜ਼ ਨਤੀਜੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਵੱਲ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।