ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ/ਮੁੰਬਈ:
ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਇੰਟਰਮੀਟੈਂਟ ਫਾਸਟਿੰਗ' (Intermittent Fasting - IF) ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿਹਤ ਰੁਝਾਨ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ੁਰਾਕ 'ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ 'ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ' 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਧੀਆਂ:
ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁੰਬਈ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 18 ਤੋਂ 35 ਸਾਲ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਜਾਂ ਨਰਾਤੇ) ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਪਣਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
• 16:8 ਰੁਟੀਨ: ਇਸ ਵਿੱਚ 16 ਘੰਟੇ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ 8 ਘੰਟੇ ਦੇ ਸਮੇਂ (ਜਿਵੇਂ ਦੁਪਹਿਰ 12 ਤੋਂ ਰਾਤ 8 ਵਜੇ) ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
• 18:6 ਰੁਟੀਨ: ਤੇਜ਼ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ ਖਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ 6 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• 5:2 ਵਿਧੀ: ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦਿਨ ਸਾਧਾਰਨ ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਦੋ ਦਿਨ ਕੈਲੋਰੀਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਟੌਤੀ।
ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਅਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ:
ਡਾਕਟਰੀ ਖੋਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੰਟਰਮੀਟੈਂਟ ਫਾਸਟਿੰਗ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੰਸੁਲਿਨ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ (Type-2 Diabetes) ਦੇ ਵਧਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸੈਲੂਲਰ ਰਿਪੇਅਰ (Cellular Repair), ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਵੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਾਸਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ, ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਖੰਡ ਵਾਲੀ ਕਾਲੀ ਚਾਹ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ, ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਰੁਟੀਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼:
ਸ਼ਹਿਰੀ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ, 'ਇੰਟਰਮੀਟੈਂਟ ਫਾਸਟਿੰਗ' ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਹੈ।