ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ / ਕਾਰਾਕਾਸ
ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਵੇਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਕ ਹੋਰ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਮਰੀਕਾ–ਵੇਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਵਿਚਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਟਕਰਾਅਪੂਰਨ ਨੀਤੀ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਮਾਮਲਾ?
ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਵੇਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵੱਲ ਤੇਲ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਵੇਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਨੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ “ਆਰਥਿਕ ਲੁੱਟ” ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਲੜੀ
ਵੇਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਵੇਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ‘ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ, ਲੋਕਤੰਤਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਕੇ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਵੇਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਦਾ ਤੇਲ ਖੇਤਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਬਤੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ।
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਰ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਊਰਜਾ ਆਯਾਤ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ?
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਬਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਤੇਲ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਵੇਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚਾਂ ‘ਤੇ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖਿੱਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਊਰਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਪਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤਾਕਤ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ
ਅਮਰੀਕਾ–ਵੇਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਵਿਚਾਲੇ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਜ਼ਬਤੀ ਦੀ ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਤਾਕਤ ਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਕਿਧਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।