ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ, ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। 28 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਨ ‘ਜਨ ਗਣ ਮਨ’ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਦਾ ਗਾਇਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਮੁੱਖ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮ:
• ਪੂਰਨ ਗਾਇਨ: ਹੁਣ ‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਪਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਛੇ ਅੰਸ਼ (stanzas) ਪੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਣਗੇ।
• ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ: ਗੀਤ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਿਆਦ 3 ਮਿੰਟ 10 ਸਕਿੰਟ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
• ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਕੇਤ: ਗੀਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਰਮ-ਰੋਲ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਜਾਂ ਟਰੰਪੇਟ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ ਇਹ ਹੁਕਮ?
ਇਹ ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ:
• ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਉਪ-ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਜਕੀ ਸਮਾਰੋਹ।
• ਕੌਮੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰੇਡ।
• ਸਿਵਲ ਸਨਮਾਨ (Civil Investiture) ਸਮਾਰੋਹ।
• ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ (Akashvani) ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ।
• ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸਭਾ (Morning Assembly)।
ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ:
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਦੋਂ ਵੀ ‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੀਤ ਕਿਸੇ ਨਿਊਜ਼ਰੀਲ ਜਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ:
ਬੰਕਿਮ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇਸ ਗੀਤ ਲਈ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ 150 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 1937 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੀਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਰੇ ਛੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।