ਦਿੱਲੀ :ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਵੱਲੋਂ 1 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ 2026-27 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ, ਸਿਗਰਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ’ਤੇ ਟੈਕਸ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਜਟ ਵਿੱਚ ‘ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਵਸਤੂਆਂ’ (Sin Goods) ’ਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਟੈਕਸ ਕਾਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਚੂਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਬਜਟ ਦੇ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਰਾਬ ’ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਟੈਕਸ ਕਲੈਕਟਡ ਐਟ ਸੋਰਸ (TCS) 1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫ਼ਰੋਖ਼ਤ ’ਤੇ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੱਗੀ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਤਿਮ ਕੀਮਤ ਹੋਰ ਵਧੇਗੀ।
ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ ਉਤਪਾਦਾਂ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਚ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੈੱਸ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਬਜਟ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਿਗਰਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 10 ਤੋਂ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ‘ਪਾਪ ਵਸਤੂਆਂ’ ’ਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਟੈਕਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਖਪਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਿਹਤ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਹ ਕਦਮ ਲੋਕ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਪਤਕਾਰ ਵਸਤੂਆਂ ’ਤੇ ਰਾਹਤ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਣ, ਖੇਡ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਜਾਂ ਟੈਕਸ ਘਟਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ, ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਸਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਜਟ 2026-27 ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ ਵਰਗੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜੇਬ ’ਤੇ ਪਵੇਗਾ।
ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ
ਬਜਟ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ 17 ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੈਂਸਰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ 'ਤੇ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਮੁਆਫ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘਟੇਗੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਰਾਹਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੈਂਸਰ ਦਵਾਈਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ 17 ਸੂਚਿਤ ਦਵਾਈਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋਵੇਗੀ।