ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ “ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼” ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਮਾਰਕ ਟੱਲੀ ਦਾ 90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 25 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਏ। ਟੱਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਗਿਣਤੀਚੰਦ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ
ਵਿਲੀਅਮ ਮਾਰਕ ਟੱਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਅਕਤੂਬਰ 1935 ਨੂੰ ਟੌਲੀਗੰਜ, ਕਲਕੱਤਾ (ਹੁਣ ਕੋਲਕਾਤਾ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ “ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ” ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸੀ। ਕੈਂਬਰਿਜ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ।
ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਖ਼ਾਸ ਨਾਤਾ — ਜੋ ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ
ਸਰ ਮਾਰਕ ਟੱਲੀ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ (ਮਿਲਿਟੈਂਸੀ ਦੌਰ) ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ “ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ” ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਲਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
- ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ (ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ) ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਿੱਖ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮੰਨੇ ਗਏ।
- ਟੱਲੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਹਰਿਆਲੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ — ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਰਲਾ ਸੀ।
👉 ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਰ ਮਾਰਕ ਟੱਲੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ “ਸਿਰਫ਼ ਹੈਡਲਾਈਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਕੀਕਤ” ਦਿਖਾਈ।
ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰੀਅਰ
ਟੱਲੀ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਤੇ 1970 ਤੋਂ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਬਿਊਰੋ ਚੀਫ਼ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਾਂ, ਸਿਆਸੀ ਹਲਚਲਾਂ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਟਕਰਾਵਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।
ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ Amritsar: Mrs Gandhi’s Last Battle, No Full Stops in India ਅਤੇ India in Slow Motion ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਰੂਹ ਝਲਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਭਾਰਤ (ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ) ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵੱਲੋਂ OBE/KBE ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਟੱਲੀ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ — ਇਹੀ ਗੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼” ਕਿਹਾ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਲਈ, ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੱਲ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਇਜ਼ਜ਼ਤ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਈ।
ਵਿਰਾਸਤ — Punjab Sarokar ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ
ਸਰ ਮਾਰਕ ਟੱਲੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਪੰਜਾਬੀ ਮੀਡੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਹੈ:
ਸਨਸਨੀ ਨਹੀਂ, ਸੰਦਰਭ।
ਸ਼ੋਰ ਨਹੀਂ, ਸਮਝ।
ਤੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਸੱਚ।
ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖ ਆਵਾਜ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹੇਗੀ।