ਲਖਨਊ :ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਤਹਿਤ ਅੱਜ, 6 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ, ਡਰਾਫਟ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਸੂਚੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਇੰਟੈਂਸਿਵ ਰਿਵੀਜ਼ਨ (SIR) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦਾਆਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਟੀਕ, ਅਪਡੇਟ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਰਾਫਟ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਦੀਆਂ ਹਾਰਡ ਕਾਪੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੂਚੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਜਾਂ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਸੂਚੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ’ਤੇ ਵੀ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਵੋਟਰ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਡਰਾਫਟ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 2.9 ਕਰੋੜ ਨਾਮ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵੋਟਰਾਂ, ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਜਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਾਦਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੋਟਰਾਂ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਐਂਟਰੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਡਰਾਫਟ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਵੋਟਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਹਟ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗਲਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਿਆਦ ਅੰਦਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਚੋਣ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਕੇ ਸੁਧਾਰ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
SIR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤਹਿਤ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਹਟਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਮੇਰਠ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 6.65 ਲੱਖ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵੋਟਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
ਕੁਝ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ SIR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਵੋਟਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਛਾਂਟ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡਰਾਫਟ ਸੂਚੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 30 ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੱਕ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਰਹੇਗੀ, ਜਦਕਿ ਅੰਤਿਮ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ 28 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਗ਼ੌਰ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ SIR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 4 ਨਵੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਮਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਲਗਭਗ 18.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਾਮ ਹਟਾਏ ਜਾਣੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮ੍ਰਿਤਕ, ਤਬਾਦਲੇ ਕੀਤੇ, ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਅਤੇ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਵੋਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 154.4 ਮਿਲੀਅਨ ਵੋਟਰ ਦਰਜ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਹੁਣ ਡਰਾਫਟ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 125.5 ਮਿਲੀਅਨ ਵੋਟਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।