ਹੇਅਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਇਲਾਜ ’ਚ ਵਧ ਰਹੀ ਗੈਰ-ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਦਖ਼ਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ

ਮੋਹਾਲੀ, 10 ਮਾਰਚ-- ਚਮੜੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾ Indian Association of Dermatologists, Venereologists and Leprologists ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਗੈਰ-ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹੇਅਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ’ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਿਨਾਂ ਯੋਗ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੰਸਥਾ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ 17 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਰਮਾਟੋਲੋਜਿਸਟਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹੇਅਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ, ਲੇਜ਼ਰ ਇਲਾਜ, ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਥੈਰਪੀ ਅਤੇ ਡਰਮਾਟੋਸਰਜਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਚਮੜੀ, ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਨਹੁੰਆਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਡਰਮਾਟੋਲੋਜੀ, ਵੈਨੇਰੀਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਲੇਪ੍ਰੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ National Medical Commission ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਇਕਾਈ ਵੱਲੋਂ 2024 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰਿੱਟ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ Dental Council of India ਵੱਲੋਂ 6 ਦਸੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਖਿਕ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਲੋਫੇਸ਼ੀਅਲ ਸਰਜਨ ਵੀ ਕੁਝ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਅਤੇ ਹੇਅਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਈਏਡੀਵੀਐਲ ਦੀ ਪੰਜਾਬ, ਹਿਮਾਚਲ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ Dentists Act 1948 ਅਤੇ National Dental Commission Act 2023 ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਡੈਂਟਲ ਇਲਾਜ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੰਦਾਂ, ਜਬਾੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ 21 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਕੁਝ ਗੰਭੀਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਈ 2025 ਵਿੱਚ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੇਅਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਾਰਨ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ’ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਲਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਚਮੜੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ।