ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ / ਮਾਸਕੋ
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ Donald Trump ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਰੂਸ ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੱਡੀ ਚਰਚਾ ਛਿੜ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ‘ਤੇ Kremlin ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਸੂਚਨਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਵਸਤੂਆਂ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ 50% ਟੈਰਿਫ (Tax) ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 18% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਰੂਸ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਵਾਬ
ਮਾਸਕੋ ਨੇ ਦੋ ਟੁਕ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਰੋਕਣ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਰੂਸੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ–ਰੂਸ ਊਰਜਾ ਸਾਂਝ ਕਾਇਮ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ
ਰਾਇਟਰਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤੀ ਤੇਲ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਦਾਇਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੂਸੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਛੂਟ ਵਾਲੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਯਾਤ ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਰਹੀ।
ਅਚਾਨਕ ਰੋਕ ਅਸੰਭਵ?
ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੇਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮੂਡੀਜ਼ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਪੂਰੀ ਰੋਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇ ਛੂਟ ਵਾਲਾ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਤੁਲਨ ਨੀਤੀ
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ Russia ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਤੋੜਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਨੀਤੀਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਚੁਣਿੰਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਕ ਝਟਕੇ ‘ਚ।
ਨਤੀਜਾ
ਟਰੰਪ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਨਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ–ਰੂਸ ਤੇਲ ਸੌਦੇ ‘ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਆਨ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਨੀਤੀ ‘ਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।