ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ:
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਮੀਂਹ ਸਿਰਫ਼ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਵਾ ਲਈ ਵੀ ਰਹਿਮਤ ਬਣ ਕੇ ਵਰਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ’ਤੇ ਲਗਾਮ ਪਾ ਦਿੱਤੀ।
ਪਰ ਇਸ ਰਾਹਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਸੱਚਾਈ ਵੀ ਲੁਕਦੀ ਹੈ। ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ ਕੇਸ ਘੱਟੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ—ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੀਂਹ ਦੀ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਦੇਰੀ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪੱਕੇ ਹੱਲ ਨੇ।
ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ, ਤਦ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਕੀ ਫਿਰੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹਵਾ ਜ਼ਹਿਰ ਬਣੇਗੀ? ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕੀਤੇ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਹੋਈਆਂ, ਪਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਅਜੇ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮੀਂਹ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਹੈ—ਕੁਦਰਤ ਹਰ ਵਾਰ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾ ਬਦਲੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਰਾਹਤ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਕਫ਼ਾ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਹੱਲ ਨਹੀਂ।