ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼: ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਵਧਾਈ ਚਿੰਤਾ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਅੱਜ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰਿਪੋਰਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਸੰਬਰ 2025 ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਨੇ ਹਾੜੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲ, ਕਣਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਸਵਾਲੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਚੱਕਰ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਫ਼ਸਲ 'ਟਿਲਰਿੰਗ' (ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਿਕਲਣ) ਅਤੇ 'ਕਰਾਊਨ ਰੂਟ ਇਨੀਸ਼ੀਏਸ਼ਨ' (CRI) ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ:

• ਨਮੀ ਦੀ ਕਮੀ: ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਮਾਹਵਤ (ਮੀਂਹ) ਨਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਘੱਟ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਕਣਕ ਦੇ ਪੌਦੇ ਪੀਲੇ ਪੈਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

• ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: ਕੁਦਰਤੀ ਮੀਂਹ ਨਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦਾ ਖਰਚਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।

• ਕੋਹਰੇ ਦਾ ਡਰ: ਖੁਸ਼ਕੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਰਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 1.6°C ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ 'ਕੋਹਰੇ ਦੀ ਮਾਰ' (Ground Frost) ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ (PAU Advisory - Jan 16, 2026)

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅੱਜ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤੇ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ:

1. ਹਲਕੀ ਸਿੰਚਾਈ: ਕੋਹਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਪਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰ ਲਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਸਥਿਰ ਰਹੇ।

2. ਪੀਲੀ ਕੁੰਗੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ: ਭਾਵੇਂ ਮੌਸਮ ਖੁਸ਼ਕ ਹੈ, ਪਰ ਬਦਲਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਰਨ ਪੀਲੀ ਕੁੰਗੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰੋ।

3. ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛੇਤੀ ਕਣਕ ਬੀਜੀ ਹੈ, ਉਹ ਯੂਰੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਖੁਰਾਕ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰੀ ਕਰਨ।

ਮੌਸਮ ਦੀ ਉਮੀਦ

ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਜ (16 ਜਨਵਰੀ) ਰਾਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ 'ਪੱਛਮੀ ਚੱਕਰਵਾਤ' (Western Disturbance) ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ 18 ਤੋਂ 20 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੁੱਕ ਰਹੀ ਫ਼ਸਲ ਲਈ 'ਅੰਮ੍ਰਿਤ' ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।