ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ | Date: 9 ਜਨਵਰੀ, 2026 | By: ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਅਥਾਰਟੀ (PTA) ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 100 ਮਿਲੀਅਨ (10 ਕਰੋੜ) ਮੋਬਾਈਲ ਡਿਵਾਈਸ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ Device Identification Registration and Blocking System (DIRBS) ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ, ਨਕਲੀ, ਗੁੰਮ/ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਕਲੋਨਡ IMEI ਵਾਲੇ ਫੋਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਹੈ।
ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਕੀ ਅੰਕੜੇ ਆਏ
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਲਾਕ ਕੀਤਿਆਂ ਵਿੱਚ:
- ਲਗਭਗ 8.68 ਲੱਖ ਗੁੰਮ ਜਾਂ ਚੋਰੀ ਹੋਏ ਹੈਂਡਸੈਟ,
- ਕਰੀਬ 72 ਮਿਲੀਅਨ ਨਕਲੀ/ਰਿਪਲਿਕਾ ਡਿਵਾਈਸ,
- ਅਤੇ ਲਗਭਗ 27 ਮਿਲੀਅਨ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਜਾਂ ਕਲੋਨਡ IMEI ਵਾਲੇ ਫੋਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
PTA ਦਾ ਫੋਕਸ: ਨਕਲੀ ਫੋਨ, ਕਲੋਨਡ IMEI ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ
PTA ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, DIRBS ਸਿਸਟਮ IMEI ਨੰਬਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਡਿਵਾਈਸ ਰਜਿਸਟਰਡ/ਕੰਪਲਾਇੰਟ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਲੋਨਡ IMEI ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤੋਂ ਬਲਾਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਨਾਲ ਚੋਰੀ ਹੋਏ ਫੋਨਾਂ ਦੀ ਰੀ-ਸੇਲ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਯਾਤ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੈਕਡਾਊਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ (ਨਕਲੀ/ਘਟੀਆ ਡਿਵਾਈਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ) ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਫੋਨਾਂ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਬਲਾਕ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਡਿਵਾਈਸ ਗੈਰ-ਰਜਿਸਟਰਡ ਜਾਂ ਗਰੇ-ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।
ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਕੀ ਸਾਵਧਾਨੀ
ਟੈਲੀਕਾਮ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਪਰਿਪ੍ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ:
- ਫੋਨ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ IMEI/ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਟੇਟਸ ਚੈੱਕ ਕਰੋ,
- ਬਿੱਲ/ਵਾਰੰਟੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਕਰੇਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦ ਕਰੋ,
- ਅਤੇ ਡਿਵਾਈਸ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ/ਟੈਕਸ ਕੰਪਲਾਇੰਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਲਓ। (General consumer safety guidance)
ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ‘ਚ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡਿਵਾਈਸ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਵੈਨਿਊ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।