China Occupies Bhutan: ਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਸਤਾਰਵਾਦ ਦੀ ਨੀਤੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਰੈਗਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਕਰਕੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਇਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਚੀਨ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ 'ਕਬਜ਼ਾ' ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ 22 ਪਿੰਡ ਵਸਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਚਿੰਤਤ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਲਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੱਡਾ ਦਾਅਵਾ ਤਿੱਬਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਟਰਕੋਇਜ਼ ਰੂਫ' ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਚੀਨ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 19 ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਸੀ। ਸਾਲ 2023 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਤ ਪਿੰਡ ਬਣਾਏ ਸਨ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦਾ ਇਹ ਕਦਮ ਨਾ ਸਿਰਫ ਭੂਟਾਨ ਲਈ ਸਗੋਂ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਪਿੰਡ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਉਹ ਸੜਕਾਂ ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਚੀਨ ਇੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਕਰੀਬ 7000 ਲੋਕ ਆ ਕੇ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ 3 ਤੋਂ 4 ਹਜ਼ਾਰ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਡ੍ਰੈਗਨ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚੀਨ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਚੀਨ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀ?
ਚੀਨ ਦੀ ਪਸਾਰਵਾਦੀ ਜਾਂ ਵਿਸਤਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮੰਗੋਲੀਆ, ਲਾਓਸ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਚੀਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਚੀਨ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰਵਾਦ ਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਚੀਨ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਵੀ ਦਾਦਾਗਿਰੀ ਦਿਖਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਣਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਚੀਨ ਦਾ ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਵੀਅਤਨਾਮ ਅਤੇ ਬਰੂਨੇਈ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਚੀਨ ਦੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ
ਚੀਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਅਜਿਹੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
ਚੀਨ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਕੋਲ 34,40,000 ਸਰਗਰਮ ਫੌਜ, 12,00,000 ਰਾਖਵੀਂ ਫੌਜ, 4,00,000 ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਅਤੇ 2,55,000 ਜਲ ਸੈਨਾ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਚੀਨ ਕੋਲ ਸੈਂਕੜੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ। ਕਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਕੋਲ 450 ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ।
ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚੀਨ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਲਾ ਟ੍ਰੋਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਏਸ਼ੀਆ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਿਪੋਰਟ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਓ। ਚੀਨ ਦੀ ਪਸਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਸਬੰਧੀ ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਾਅਵੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਨੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਪੂਰਬੀ ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ
ਚੀਨ ਪੂਰਬੀ ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ 16.55 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹਥਿਆ ਲਿਆ ਹੈ।
ਤਿੱਬਤ
7 ਅਕਤੂਬਰ 1950 ਨੂੰ ਚੀਨ ਨੇ ਤਿੱਬਤ ਦੇ 12.3 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮੰਗੋਲੀਆ
ਅਕਤੂਬਰ 1945 ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲੀਆ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਹਾਂਗਕਾਂਗ
ਚੀਨ ਨੇ 1997 'ਚ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਨਕੇਲ ਕੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰੂਸ
ਚੀਨ ਦਾ ਰੂਸ ਨਾਲ 52 ਹਜ਼ਾਰ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਹੈ।
ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਚੀਨ ਦਾ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਰਚਾ 'ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਵਿਵਾਦਤ ਸਰਹੱਦ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ 3,488 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ। ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬੀ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ, ਮੱਧ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੱਦਾਖ ਪੱਛਮੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਰੈਗਨ ਦੇ ਪਸਾਰਵਾਦ ਦੀਆਂ ਨਾਪਾਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੀਨ ਨਾਲ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ?
ਪੈਂਗੌਂਗ ਤਸੋ ਝੀਲ (ਲਦਾਖ), ਡੋਕਲਾਮ (ਭੂਟਾਨ), ਤਵਾਂਗ (ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼), ਨਾਥੂ ਲਾ (ਸਿੱਕਮ) ਵਰਗੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਹਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੀਮਾ ਰੇਖਾ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਹੱਦੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਜਦੋਂ 1962 ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜੰਗ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਚੀਨੀ ਫੌਜ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਤਵਾਂਗ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਫੌਜ ਹੈ, ਉੱਥੇ LAC ਯਾਨੀ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਹੋਵੇਗੀ।